電羊齋's profile電羊齋は涙を信じない 電羊齋不相信眼淚PhotosBlogLists Tools Help

Blog


    August 08

    満文探索

    MSNで知り合ったとある満洲語・言語学の先生が大連図書館に調査に。

    満洲語文献を求め、東北各地の図書館を調査されているとのこと。

     

    7日朝、ホテルで落ちあい、大連図書館4Fの歴史文献閲覧室へ。

    親切な係員と膨大な目録カードを収めた引き出しがお出迎え。

     

    図書目録カードの引き出しを見ると、なんと「満洲」のカードが引き出し5,6個分も。

    その多くは、近代の満洲 Manchuria (中国東北地区)や満洲国関連の日本語文献であり、前身である満鉄大連図書館から受け継いだもの

     

    先生のカード検索をお手伝いし、満洲語文献のより分けに苦心惨憺しつつもなんとか目的の満洲語文献を発見し、撮影に成功。

     

    また、検索の過程では、目的の文献以外にも、さまざまな満洲語・清朝史関係の目録カードを発見。

    ざっと検索しただけで、史料価値の高い史料・善本、その他貴重書がたくさん見つかった。

    時間があれば、ぜひ書目を作ってみたい。

     

    情けない!今までこの宝の山を全く活用していなかったとは!

     

    先生からは調査の合間にいろいろ参考になるお話を聞かせていただき感激。

    ひさびさに日本語で満洲語について語りあえる方に出会えて、本当に楽しかった。

    夜はホテルのラウンジで一献傾けながら、中国談義や満洲語談義に花を咲かせた。

     

    先生、本日は大変ありがとうございました。

    今後とも満洲語や清朝史の勉強に励む所存です。

    April 10

    シベ語看板(2005年8月)

    2005年夏、チャブチャルシベ(錫伯)自治県を訪れたときに撮影したものです。
    ローマ字はメーレンドルフ式を用いています。
     
    チャブチャル
    現地政府
    シベ語:cabcal sibe beye dasangga siyan niyalma irgen dasan yamun
    現地ではyamun(衙門)をyabunのように発音していました。
    チャブチャル シボ自治県 010
    新華書店
    シベ語:sin hūwa bithei puseli
     
    チャブチャル シボ自治県 031
    警察の看板(金本Tシャツを着た私の姿が映りこんでいるのが恥ずかしい……)
    シベ語:cabcal sibe dzijysiyan gung an yamun apar biyan fang pai cu su
    dzijysiyan=自治県 zizhixian gung an yamun=公安局
     
     
    チャブチャル シボ自治県 005
    旅游定点飯店(旅行指定ホテル)
    シベ語:gengšeme sargašarade tomilame toktobuha budai puseli
    察布查尔錫伯自治県旅游局監製
    シベ語:cabcal sibe dzijysiyan gengšeme sargašara yamun araha
    (このローマ字化は自信がありません) 
     
     
    チャブチャル シボ自治県 009
    薬局
    シベ語:cabcal siyan hūwa .......
    シベ文字が小さくて読み取れません。
     
    チャブチャル シボ自治県 035
    靖遠寺切符売り場
    シベ語:cabcal sibe dzijysiyan šu mutun karmatame kadalara ba i piyoo uncara ba  
     
    チャブチャル シボ自治県 036
    靖遠寺扁額
    シベ語:gorokinggebe elhebure juktehen
     
    April 09

    シベ(锡伯)語教科書

    2005年夏、チャブチャル(察布查尔)シベ(锡伯)自治県を訪れたときに、現地の文化局の方にいただきました。
    全くの飛び込みで訪れた私を暖かく歓迎していただき、本当にありがとうございました。
     
    2005年夏,访问察布查尔锡伯自治县文化局时,文化局给我赠送的锡伯文课本(小学一年级)。
    虽然我没有什么安排,突然访问,但文化局的人热情地,主动地欢迎我。
    我衷心感谢!
     
    チャブチャル シボ自治県 060
    小学校一年生用のシべ語教科書の表紙です。
    表題:ajige tacikūi tacibcen/niyamangga gisun/ujui taciniya baitalambi 
    (小学校教科書/識字(直訳:親しい言葉)/一年生用)
    チャブチャル シボ自治県 064
    見開き左側:hacin meyen (目録、目次)
    見開き右側:gurun temgetu(国徽=国章)
    チャブチャル シボ自治県 065
    見開き左側:sunja usihai fulgiyan kiru tiyan an men (五星紅旗天安門)
    見開き右側:ice tacisi be okdombi(新入生歓迎) 
     
     
     
    《识字课本》全一册
    六年制小学课本(试用本)
    新疆维吾尔自治区教委教材临时审定委员会 审定
    编者:何文勤  责任编辑:关秀珍
    新疆教育出版社 1992年6月 第一版 1996年6月 第二次印刷
    ISBN:7-5370-1772-2
     
    March 01

    火薬の密売について-『年羹堯奏摺』から-

    年羹堯満文奏摺

     

    『年羹堯奏摺專輯』上、中、下(台北 国立故宮博物院 197112月)

    滿文読解の練習のため翻訳。

    直訳気味で少し読みにくいかもしれませんが、できるだけ原文に忠実に訳しました。

     

    凡例:

    原文中の改行は / 、改葉(改ページ)は1/2(一葉目から二葉目)というように表示。

    朱批は[朱批:(内容)]とした。

     

    奏請厳禁売火薬給厄魯特摺(『年羹堯奏摺』(上)pp227228

    雍正元年十二月二十日

     

    goroki be dahabure amba jiyanggiyūn,taiboo,gung,/sycuwan,šansi dzungdu amban niyan geng yoo i gingguleme/ wesimburengge,getukeleme/wesimbure jalin.huhu noor i baita tucikeci,ba bai jafaha/ūlet fandzi sabe fonjici,ceni baitalaha tuwai okto1/2

     

    撫遠大将軍、太保、公、四川、陝西総督臣年羹堯が謹んで上奏する事、明白に上奏する為にす。青海の事件が発生してから、処々の捕縛したオーロト、番子たちを尋問すると、彼らの用いた火薬は

     

    1/2udu ceni dorgi weilengge majige bicibe,amba dulin/gemu dorgi baci udahannge sembi,jakan liyang jeo i bade hūlhai funde tuwai okto be udara urse be juwe/mudan jafafi,gemu fafun i gamahabi.uttu ofi,šansi/sycuwan ere juwe goro i jase bitureme bisile bade,amban bi2/3

     

    彼らの内部で造ったものは少ないとはいえ、大半はみな内地から買ったものであるという。最近涼州の地で賊の代わりに火薬を買おうとしたものどもを二度捕縛して、みな法により処断したのである。それゆえ、陝西、四川、この二省の辺界に沿ってあらゆる所で、臣私が

     

    2/3gemu ciralame fafulame yaya tuwai okto,cai abdaha be/huhu noor i urse de uncarangge be namubuci uthai fafun i gamambi seme fafulahabi.jyli,sansi,yūn nan ere ilan/goroi jase bitureme bisirele bade , bairengge, / enduringge ejen,hese wasimbufi,tulergi monggoso de tuwai3/4

     

    みな厳しく禁令を出し、すべての火薬、茶葉を青海のものどもに売ろうとするものを捕らえたなら直ちに法により処断するという禁令を出したのである。直隷、山西、雲南、この三省の辺界に沿って、請うらくは聖主が旨を下し、外蒙古人たちに火

     

    4/5okto uncara be ciralame fafularao,ūlet se tuwai okto/baharakū oci udu miyoocan bihe seme inu baitakū ombi,/erei jalin gingguleme/wesimbuhe/

    [朱批:ilan goro de yooni ciralame fafulaha]/hūwaliyasun tob i sucungga aniya omšon biyai orin

     

    薬を売るのを厳禁されたい。オーロトたちが火薬が手に入らないなら、たとえ鳥槍があったとしても役に立たなくなる。このために謹んで上奏した。

    [朱批:三省にてひとしく厳禁した]雍正元年十二月二十日。

     

     

     

    August 18

    汉锡日成语150(下)

     
    101.若无其事 ruo4 wu2 qi2 shi4 yaya baita akv i adali 何事もなかったかのように
    102.设身处地 she4 shen1 chu3 di4 beye oron de obume bodombi 人の立場に立って考える
    103.生搬硬套 sheng1 ban1 ying4 tao4 muritai gaifi ergeltei baitalambi 考えもなく他人のやり方をまねる
    104.生呑活剥 sheng1 tun1 huo2 bao1 weihun fuyeme eshun nunggembi(nunggimbi) 鵜呑みにする
    105.十全十美 shi2 quan2 shi2 mei3 yongkiyan saikan 完全無欠
    106.事倍功半 shi4 bei4 gong1 ban4 hvsun ambula gungge ajige 労多くして効少なし
    107.适可而止 shi4 ke3 er2 zhi3 acara kemun de ilinjambi 適当なところでやめる、ほどほどにしておく
    108.守口如瓶 shou3 kou3 ru2 ping2 angga cira 貝のように口をふさぐ
    109.束之高阁 shu4 zhi1 gao1 ge2 den asari de sindafi asarambi 棚上げにする
    110.水泄不通 shui3 xie4 bu4 tong1 muke fusume hafurkv 水も漏らさぬ
    111.死里逃生 si3 li3 tao2 sheng1 bucere ci ergen ukcaha 九死に一生を得る
    112.耸人听闻 song3 ren2 ting1 wen2 niyalma be golhonjobumbi 耳目を驚かす、人騒がせな
    113.啼笑皆非 ti2 xiao4 jie1 fei1 songgoci waka injeci waka 笑うに笑えず泣くに泣けない
    114.体贴入微 ti3 tie1 ru4 wei1 jilambi/narhvn xumin かゆいところに手が届く、非常に行き届いた世話
    115.天衣无缝 tian1 yi1 wu2 feng4 majige seme si(melebun) akv 完璧でいささかの隙もない
    116.甜言蜜语 tian2 yan2 mi4 yu3 halixara gisun うまい話、甘言、甘いささやき
    117.听天由命 ting1 tian1 you2 ming4 abkai hesebun be dahambi 天命にまかせる、運にまかせる
    118.同室操戈 tong2 shi4 cao1 ge1 boo dorgide gida loho axxambi 仲間割れ、内輪もめ、身内どうしが争う
    119.突飞猛进 tu1 fei1 meng3 jin4 iberengge bengneli hvdun 飛躍的に進歩する、めざましく発展する
    120.外强中干 wai4 qiang2 zhong1 gan1 oilorgi entuhun dorgi untuhun 見かけ倒し
    121.玩世不恭 wan2 shi4 bu4 gong1 oilohoxombi 世間を甘く見ている
    122.望尘莫及 wang4 chen2 mo4 ji2 karaha seme amcarkv 足元にも及ばない
    123.微不足道 wei1 bu4 zu2 dao4 angga de gaime tehererkv 取るに足らない
    124.瓮中之鼈 weng4 zhong1 zhi1 bie1 malu dorgi i adali/horhon dorgi i honin adali 袋の中の鼠
    125.无微不至 wu2 wei1 bu2 zhi4 gvnin isinarkv ba akv 至れり尽くせり
    126.物以类聚 wu4 yi3 lei4 ju4 jakasu duwali be baime isandumbi 類は友を呼ぶ
    127.席不暇暖 xi2 bu4 xia2 nuan3 ura nikebufi uthai yabumbi 席の温まるひまもない
    128.先发制人 xian1 fa1 zhi4 ren2 neneme gala dafi dahabumbi 先んずれば人を制す
    129.现身说法 xian4shen1 shuo1fa3   経験者は語る、自分の経験を以て人を諭す
    130.心服口服 xin1 fu2 kou3 fu2 mujilen dahambi angga de dahambi 完全に納得し感服する、全くその通りと感心する
    131.信口开河 xin4 kou3 kai1 he2 cingkai gisurembi 口から出任せを言う
    132.行尸走肉 xing2 shi1 zou3 rou4 bucehe giran i adali/emu farsi yali i adali 生ける屍
    133.虚张声势 xu1 zhang1 sheng1 shi4 holo horon arambi 虚勢を張る
    134.一命呜呼 yi2 ming4 wu1 hu1  emu ergen wajika おだぶつになる
    135.一笔勾销 yi4 bi3 gou1 xiao1  emu fi de hvwalame efulembi(makvlambi) チャラにする、なかったことにする、帳消しにする、ご破算にする
    136.以身作则 yi3 shen1 zuo4 ze2 beye durun tuwakv ombi 率先垂範、自ら手本となる
    137.倚老賣老 yi3 lao3 mai4 lao3 sakda de ertufi sakdaha be alambi 年寄り風を吹かせて威張る
    138.有眼无珠 you3 yan3 wu2 zhu1   目が節穴
    139.雨后春笋 yu3 hou4 chun1 sun3 der seme tucimbi 雨後の竹の子
    140.贼喊捉贼 zei2 han3 zhuo1 zei2 hvlha hvlha jafa seme kaicambi 盗人猛々しい
    141.争先恐后 zheng1 xian1 kong3 hou4 nendere be temxeme amarcaraci olhombi 我がちに先を争う
    142.纸上谈兵 zhi3 shang4 tan2 bing1 hooxan de araha untuhun gisun 机上の空論
    143.转弯抹角 zhuan3 wan1 mo4 jiao3 torgibume horgibumbi 話が回りくどい、遠回しに話す
    144.追根究底 zhui1 gen1 jiu1 di3 fulehe be feterembi 根ほり葉ほり聞く、とことんまで調べる
    145.自告奋勇 zi4 gao4 fen4 yong3 baturu fafuri be alambi 自ら進んで申し出る、積極的に仕事を買って出る
    146.自命不凡 zi4 ming4 bu4 fan2    自分を買いかぶる、非凡だとうぬぼれる
    147.自讨苦吃 zi4 tao3 ku3 chi1   しなくてもいい苦労を背負い込む
    148.左右为难 zuo3 you4 wei2 nan2   あちら立てればこちらが立たず、板挟み、ジレンマに陥る
    149.坐吃山空 zuo4 chi1 shan1 kong4 dedufi jeci alin untuhun ombi 座して喰らわば山をも空し、働かず使う一方では財産がなくなる
    150.坐立不安 zuo4 li4 bu4 an1 teme ilime elhe akv いても立ってもいられない
    ※锡伯语成语的空白地方是还没找到锡伯语解释地方。

    汉锡日成语150(中)

     
    51.孤注一掷 gu1 zhu4 yi2 zhi4 dingse gidambi 乾坤一擲、いちかばちか
    52.顾名思义 gu4 ming2 si1 yi4 gebu de tuwamegvnin be takambi/gebu be sabume gvnin be bodome isinambi 文字通り、名前から考えて
    53.鬼使神差 gui3 shi3 shen2 chai1 enduri hutu be takvrambi 神仏の引き合わせ、不思議な力に導かれたよう
    54.裹足不前 guo3 zu2 bu4 qian2 bethe be siderefi julesi ibederkv 二の足を踏む、しり込みをする
    55.海阔天空 hai3 kuo4 tian1 kong1 ujan jecen akv 気宇壮大である
    56.好景不长 hao3 jing3 bu4 chang2 sain arbun guidarkv 好事魔多し、良い時期は長く続かない
    57.好大喜功 hao4 da4 xi3 gong1 amba be ereme gungge de amuran 功名心にとらわれている、大きな仕事で手柄を立てようとする
    58.狐假虎威 hu2 jia3 hu3 wei1 tashai horon de dobi ertumbi 虎の威を狩る狐
    59.虎口余生 hu3 kou3 yu2 sheng1 tashai angga deri ergen guwehe 九死に一生を得る
    60.华而不實 hua2 er2 bu4 shi2 oilo biyoo dolo fiyoo/ilha busire gojime fubihenerkv 見かけばかりで実質が伴わない
    61.化为乌有 hua4 wei2 wu1 you3 umai jaka akv うやむやにする、なかったことにする
    62.换汤不换藥 huan4 tang1 bu2 huan4 yao4   形だけ変えて中味は同じ
    63.挥金如土 hui1 jin1 ru2 tu3 ulin jiha be fayaburengge boihon i gese 湯水のごとく金を使う
    64.鷄毛蒜皮 ji1mao2 suan4pi2 kesiri masiri baita/oyomburkv baita/gaja miya baita 取るに足らぬ小さな事
    65.集思广益 ji2 si1 guang3 yi4 geren i seolen be isabume elgiyen tusa be gaimbi 衆知を集める
    66.家常便饭 jia1chang2 bian4fan4 boo i jergi buda/an jergi boo i bocihi 日常茶飯事、ありきたり
    67.家喩户曉 jia1 yu4 hu4 xiao3 boo tome same niyalma tome ulhimbi 知らぬ者なし、津々浦々に知れ渡っている
    68.娇生惯养 jiao1 sheng1 guan4 yang3 tongsulame ujime erkengge hvwaxabuha gosime hvwaxabumbi 蝶よ花よと甘やかして育てられる
    69.叫苦连天 jiao4 ku3 lian2 tian1 xutukuni gosihvn seme gasambi 苦しみを訴える、苦しみにあえぐ
    70.借题发挥 jie4 ti2 fa1 hui1   事にかこつけて自分の意見を述べ立てる
    71.近水楼台(先得月) jin4 shui3 lou2 tai2 xian1 de2 yue4 neneme aisi be bahambi 役得、利益を得やすい地位にある
    72.进退兩难 jin4 tui4 liang3 nan2 dosici mangga tucici mangga 進退窮まる
    73.绝路逢生 jue2 lu4 feng2 sheng1 bucere jugvn ci ergen ukcambi 地獄で仏
    74.开门见山 kai1 men2 jian4 shan1 labdu huwa,tondokon iletu 腹を割って話す
    75.苦口婆心 ku3 kou3 po2 xin1 jilangga mujin i gosiholome 老婆心ながら忠告する
    76.滥芋充数 lan4 yu2 chong1 shu4 ton be balai jokibumbi/umban banjinkv feye ejelembi 枯れ木も山のにぎわい
    77.牢不可破 lao2 bu4 ke3 po4 efujerkv akdun/akdun beki 難攻不落
    78.力不从心 li4 bu4 cong2 xin1 mujilen bicibe hvsun isirkv/gvnicibe hvsun isinarkv 力不足で思うに任せぬ
    79.力争上游 li4 zheng1 shang4 you2  dergi eyen be hvsutuleme temsembi 常に向上心を持って頑張る
    80.令人发指 ling4 ren2 fa4zhi3 jilidahai uju funiyehe ilimbi 激しい怒りを覚えさせる
    81.屡见不鲜 lv3jian4 bu4 xian1   見慣れている、なれっこで珍しくもない
    82.门当户對 men2 dang1 hu4 dui4 uce duka teherembi/uce duka acanambi (結婚相手と)家柄が釣り合う
    83.面红耳赤 mian4 hong2 er3 chi4 cira fularame xan wenjembi 真っ赤になる、赤面する
    84.名不虚傳 ming2 bu4 xu1 chuan2 gebu ulambuhangge holo waka/gebu algin waka その名に恥じぬ
    85.明知故问 ming2 zhi1 gu4 wen4 getuken sambime jortai fonjimbi 知っていながらわざと尋ねる
    86.目空一切 mu4 kong1 yi2 qie4 eiten be yasa de kabcirkv/yasa den kabcimbi 眼中に人なし、ひどく傲慢
    87.能说会道 neng2 shuo1 hui4 dao4   話がうまい、弁が立つ
    88.藕断絲连 ou3 duan4 si1 lian2 buyenin lashajarkv 腐れ縁が切れない、切れたようで裏ではつながっている
    89.旁观者清,当局者迷 pang2 guan1 zhe3 qing1, dang1 ju2 zhe3 mi2 dalbaderi tuwarangge getuken(ileken)dalahangge buruhun 岡目八目
    90.迫不得已 po4 bu4 de2 yi3 arga akv 万やむを得ず
    91.破镜重圓 po4 jing4 chong2 yuan2 hvwajaka buleku dahime gulhun oho よりをもどす
    92.棋逢敌手 qi2 feng2 di2 shou3 teisungge gala de ucarambi 好敵手に出会う、よいライバルを得る
    93.旗鼓相当 qi2 gu3 xiang1 dang1 teisungge/teherembi/calaburkv 実力が伯仲している、互角である
    94.恰到好处 qia4 dao4 hao3 chu4 tob sere bade isinaha/jing bade isinaha  ちょうどよい、ちょうどピッタリである、頃合いの
    95.千真万确 qian1 zhen1 wan4 que4 tumen minggan jingkin yargiyan 絶対に間違いなし
    96.轻儿易举 qing1 er0 yi4 ju3  ja/jakan 朝飯前
    97.屈指可数 qu1 zhi3 ke3 shu3 simhun gidame toloci ombi 屈指の、有数の
    98.取长补短 qu3 chang2 bu3 duan3 golmin be gaime foholon de niyecembi 相手の良いところに学ぶ、人の長所を取り入れて自分の短所を補う
    99.人浮于事 ren2 fu2 yu2 shi4 niyalma weilen ci labdu 人余り、労働力過剰
    100.如释重负 ru2 shi4 zhong4fu4 ujen meiheren be sindaha sindambi 肩の荷を降ろす
    ※锡伯语成语的空白是还没找到锡伯语解释地方。
     
     
    August 04

    汉锡日成语150(上)

     

    汉锡日成语150

    nikan sibe ziben gisun i tanggv susai toktoho gisun

     

    汉,日语部分根据《日華翻訳雑誌 対訳用語集》常用成語150 http://nikka.3.pro.tok2.com/seigo.htm

     

    锡伯语部分根据《汉锡简明对照词典》  

    《汉锡简明对照词典》编译组 新疆人民出版社 1989年3月

     

    凡例

    1.シベ語の表記は、満洲語に合わせ、メーレンドルフ(Möllendorff)式ローマ字を使用する。
    表示锡伯文时,按照满洲文惯例,使用穆麟德夫(Möllendorff)罗马字母标音法。

    2.メーレンドルフ式ローマ字の「š」と「ū」はPC環境によってはうまく表示されない場合があるので、それぞれ「x」と「v」で代用する。

    穆麟德夫罗马字母的š和ū在有些PC环境下不能显示,分别以 x 和 v 代替。
    汉语 拼音 锡伯语 日语
    1.爱不释手 ai4 bu2 shi4 shou3  bodorxembi/sindame aihalarkv 気に入って手放せない
    2.爱财如命 ai4 cai2 ru2 ming4  ulin sehei ergen be bumbi 守銭奴、金だけが命
    3.爱莫能助 ai4 mo4 neng2 zhu4     aisilame muterkv ainara
    /gvnin de bicibe asilame muterkv
    力になりたくともなれない
    4.百孔千疮 bai3 kong3 qian1 chuang1 tanggv sangga minggan fiyartun  傷だらけ、欠陥だらけ
    5.白手起家 bai2 shou3 qi3 jia1 untuhun galai boo be ilibumbi 一代で財を築いた
    6.百依百顺 bai3 yi1 bai3 shun4 eiten de icixame acabumbi 言いなり、言うがまま
    7.半斤八兩 ban4 jin1 ba1 liang3  isuhunde waliyaburkv
    /emu durun si,bi encu akv
    どんぐりの背比べ
    8.闭关自守 bi4 guan1 zi4 shou3  kamani be kafi beye be karmanbi
    /furdan be kafi beyebe yaksimbi
    孤立する
    9.闭门造车 bi4 men2 zao4 che1 duka yaksifi sejen arambi 自分勝手なやり方
    10.变本加勵 bian4 ben3 jia1 li4 elei neneme 激しさに輪をかける
    11.别出心裁 bie2 chu1 xin1 cai2 encu hacin/encuhun hacin/geren ci encu gvnin buhambi 新機軸を打ち出す、新しいアイデアを出す
    12.不打自招 bu4 da3 zi4 zhao1 tandarkv uthai beye alime gaimbi/tandarkv uthai jabun jabumbi 語るに落ちる、自分から白状する
    13.不堪设想 bu4kan1 she4xiang3 bodome gvnire ba akv 考えるだに恐ろしい
    14.不可救药 bu4 ke3 jiu4 yao4 aitubume muterkv/aitubume ba akv つける薬がない、救いようがない
    15.不求甚解 bu4 qiu2 shen4 jie3 terei xunin be bairkv/hon sume ulhire bairkv 大体わかれば満足
    16.不胜枚举 bu2 sheng4 mei2 ju3 gisurere wajirkv/jorime wajirkv 枚挙にいとまがない
    17.不速之客 bu2 su4 zhi1 ke4         solihakv antaha 招かれざる客、歓迎されない人
    18.不知所云 bu4 zhi1 suo3 yun2 absi gisurere be sarkv/absi hendume be sarkv わけが分からない
    19.不自量力 bu2 zi4 liang4 li4 beye husvn be tuwarkv(sarkv) 自分の実力を顧みない
    20.不足为奇 bu4 zu2 wei2 qi2 ferguwecuke waka 別に不思議ではない
    21.惨不忍睹 can3 bu4 ren3 du3 jilika arbun tuwaci jenderkv  悲惨で見ていられない
    22.草草了事 cao3 cao3 liao3 shi4 aduru uduru/ainame ainame gamaha いいかげんに済ます
    23.粗心大意 cu1 xin1 da4 yi4

    hvr bur
    /muwa/kimciku akv

    おおざっぱで不注意
    24.长篇大论 chang2 pian1 da4 lun4 golmin fiyelen amba leolen 長広舌をふるう
    25.趁热打铁 chen4 re4 da3 tie3  halhvn be amcame sele be tandambi 鉄は熱いうちに打て
    26.乘风转舵( 看风使舵) cheng2 feng1 zhuan3 duo4 edun be tuwame kvbulimbi/arbun be tuwame kvbulimbi  機を見るに敏、状況によって態度を変える
    27.痴人说梦 chi1 ren2 shuo1 meng4 xase niyalma buyenin gisun gisurembi たわごとを言う
    28.重见天日 chong2 jian4 tian1 ri4 dahvme xun biya be sabumbi 再び日の目を見る
    29.重温旧梦 chong2wen1 jiu4meng4 fe tolgin be dahvme be dambi  夢よもう一度
    30.重整旗鼓 chong2 zheng3 qi2 gu3 tu kiru be dahvme teksimbi(dasambi) 体勢を立て直す
    31.初出茅庐 chu1 chu1 mao2 lu2 teike lempen i boo deri tucike  駆け出しで経験がない
    32.出人头地 chu1 ren2 tou2 di4 niyalma ci emu tangkan den  人に一歩先んじる
    33.穿针引线 chuan1 zhen1 yin3 xian4 dorgi deri sirenume usambi 手引きをする
    34.唇齒相依 chun2 chi3 xiang1 yi1 femen weihe nikedembi/femen weihe delheci muterkv 運命共同体
    35.大材小用 da4 cai2 xiao3 yong4 amba mutun be ajige bade baitalambi 有能な人につまらない仕事をさせる
    36.大吹大擂 da4 chui1 da4 lei2 ambarame bardanggilambi 手前味噌を並べ立てる
    37.大公无私 da4 gong1 wu2 si1 siden jalin cisu akv/amba siden cisu akv 公平無私
    38.大庭广衆 da4 ting2 guang3 zhong4  geren i juleri 公開の場所で、公衆の面前で
    39.胆小如鼠 dan3 xiao3 ru2 shu3 fahvn ajige singgeri adali ひどく臆病である
    40.道听途说 dao4 ting1 tu2 shuo1 uba tuba i gisun/jugvn giya deri donjiha gisun 受け売りで話す、聞きかじり
    41.得寸进尺 de2 cun4 jin4 chi3 berden deribude be dosimbi/da deri dosimbi つけあがる、満足を知らない
    42.得心應手 de2 xin1 ying4 shou3  mujilen de bahame gala de ijishvn 実力を思うままに発揮する
    43.得意忘形 de2 yi4 wang4 xing2 gvnin bahame arbun be onggolombi 有頂天になる、舞い上がる
    44.洞若观火 dong4 ruo4 guan1 huo3 baita be tuwarangge hafu 火を見るより明らか
    45.翻天覆地 fan1 tian1 fu4 di4 abka ubaliyame na xungkumbi 上を下への大騒ぎ、天地を覆すような・・
    46.飞黄腾达 fei1 huang2 teng2 da2 deyere gese wesime mukdembi とんとん拍子に出世する
    47.甘拜下风 gan1 bai4 xia4 feng1 eberkv 風下に甘んじる、素直に負けを認める
    48.隔岸观火 ge2 an4 guan1 huo3 ekcin cargi de ilifi tuwa be tuwara gese/ekcin cargi de ilifi tuwa be tuwambi 対岸の火事
    49.格格不入 ge2 ge2 bu2 ru4 ishunde laturkv 互いに相容れない
    50.狗急跳墙 gou3 ji2 tiao4 qiang2 hafirabuci hashan be fekumbi 窮鼠猫を噛む、火事場の馬鹿力
    May 13

    満蒙漢文信牌(北京 軍事博物館)

    昨年5月の連休に北京を旅行して、軍事博物館を見学したときに撮影。
    まさかこんなところで出会うとは思わなかった。
     
    これは清の入関前に使われた信牌、すなわち官吏が携帯する一種の身分証、パスポートである。
    (2006年5月撮影)
     
    上の方に置かれている信牌は、左から満洲語(老満文)、モンゴル語、漢語で刻まれている。
    ヌルハチ時代のものか、ホンタイジ時代のものかはよく分からない。
    (不勉強ですみません)
     
    そのうち、漢語は
     
    皇帝之寶
     
    満文は
     
    han i doron
       ハンの印
     
    とある。
     
    次に、下の方に置かれている信牌は太宗ホンタイジ(皇太極)時代のもので、左から満文、漢文、モンゴル語で書かれている。なお、寛温仁聖皇帝とはホンタイジが生前名乗った称号である。
    (右下の信牌を拡大して撮影。2005年5月)
     
     
    中央の漢文は
     
    寛温仁聖皇帝信牌
     
    と刻まれている。
     
    一方左側の満文を直訳すると
     
    gosin onco     hūwaliyasun enduringge han i akdun temgetu
    仁愛  寛大な   心が温かい      神聖な    ハン の 誠の   証明
     
    となっている。
     
    (モンゴル語は読めません。すみません・・・・・・)
     
     
    自分としては、漢文と満洲語では、皇帝(ハン)の前に来る単語(形容詞、名詞)の順番が異なっているのが興味深かった。
    漢語では「寛温仁聖」という順番だが、満文の方を読んでみると「gosin(仁愛)」、「onco(寛大)」、「hūwaliyasun (和やか、心が温かい)」、「enduringge(神聖)」の順になっている。
     
    なぜだろうか?
    単なる語呂の問題なのか、それとも満洲族と漢族の考え方の違いなのか、考えてみるとなかなか面白い。
    November 27

    満洲語度量衡(清代度量衡)

    参考文献:
        
    『満洲語文語文典』河内良弘著 清瀬義三郎則府、愛新覚羅烏拉熙春助編      京都大学学術出版会 1996
    『漢語大詞典(縮印本)』漢語大詞典編纂委員会編  漢語大詞典出版社 1997  (初版 1993)(度量衡換算法)
    『角川 新字源』改訂版 小川環樹、西田太一郎、赤塚忠 編 角川書店 2002(初版1968)(面積換算法) 


    度量衡の換算は『漢語大詞典』、面積の
    換算は『新字源』に拠りました。

    換算数値は一応の目安とお考えください 。

       (换算数值是大体的推测,仅为参考)

     

     

      

     
    1.度(長さ) 漢語(メートル法、公制)
    (※営造尺)
    emu ba 1里(576m) ilan tanggū ninju okson 360歩
    emu okson  1歩(160cm) sunja jušuru 5尺
    emu juda 1丈(320cm) juwan jušuru 10尺
    emu jušuru 1尺(32cm)   (※営造尺) juwan jurhun 10寸
    emu jurhun 1寸(3.2cm) juwan fuwen 10分
    emu fuwen   1分(0.32cm) juwan eli 10厘
    emu eli    1厘(0.032cm) juwan hina 10毫
    emu hina 1毫(0.0032cm)
    ※清代には三種の尺が並存。

    裁衣尺=34cm、量地尺=32.7cm、

    営造尺=32㎝

    2.量(容積)
    emu hule 1石(100000ml) juwe sunto 2斛
    emu sunto 1斛(50000ml) sunja hiyase 5斗
    emu hiyase 1斗(10000ml) juwan moro hiyase 10升
    emu moro hiyase 1升(1000ml) juwan oholiyo 10合
    emu oholiyo 1合(100ml)
    3.衡(重量)
    emu gingnehen 1石(71616g) tanggū orin ginggen 120斤
    emu ginggen 1斤(596.8g) juwan ninggun yan 16両
    emu yan 1両(37.3g) juwan jiha 10銭
    emu jiha 1銭(3.7g) juwan fuwen 10分
    emu fuwen 1分(0.37g) juwan eli 10厘
    emu eli 1厘(0.037g)
    4.面積
    emu delhe 1頃(61440㎡) tanggū mu/mo 100畝
    emu mu 1畝(614.4㎡) juwe tanggū dehi okson 240歩
    emu mu 1畝(614.4㎡) juwan fuwen 10分
    emu fuwen 1分(61.44㎡) orin duin okson  24歩
    emu okson  1歩(※5尺四方、2.56㎡)
    ※営造尺
    November 16

    満洲語 年月、二十四節季、時間

    参考文献: 『満洲語文語文典』河内良弘著 京都大学学術出版会 1996
    『簡明満漢辞典』劉厚生 等編 河南大学出版社 1988
    1.年の特別な表示
    元年 sucungga aniya 本年 ineku aniya
    今年 ere aniya 昨年 duleke aniya
    一昨年(前年) cara aniya 来年 jidere aniya
    明年 ishun aniya 明後年(後年) cargi aniya
    2.季節
    niyengniyeri
    juweri
    bolori
    tuweri
    3.月
    正月 aniya biya 七月 nadan biya
    二月 juwe biya 八月 jakūn biya
    三月 ilan biya 九月 uyun biya
    四月 duin biya 十月 juwan biya
    五月 sunja biya 十一月 omšon biya
    六月 ninggun biya 十二月 jorgon biya
    閏月 anagan i biya
    今月(这个月) ere biya 先々月(上上个月) cargi biya
    本月 ineku biya 来月 jidere biya
    先月(上个月) duleke biya 下月(来月) ishun biya
    4.二十四節季
    立春 niyengniyeri dosimbi 立秋 bolori dosimbi
    雨水 aga muke 処暑 halhūn bederembi
    啓蟄 butun aššambi 白露 šanyan silenggi
    春分 niyengniyeri dulin  秋分 bolori dulin
    清明 hongsi 寒露 šahūrun silenggi
    穀雨 jeku aga 霜降 gecen gecembi
    立夏 juweri dosimbi 立冬 tuweri dosimbi
    小満 ajige jaluka 小雪 ajige nimanggi
    芒種 maise urembi 大雪 amba nimanggi
    夏至 juweri ten 冬至 tuweri ten
    小暑 ajige halhūn 小寒 ajige šahūrun 
    大暑 amba halhūn 大寒 amba šahūrun
    5.時間
    時(刻)(時辰)   erin
    fuwen
    刻(15分) kemu
    miyori
    辰の時(刻) muduri erin
    午の時(刻) morin erin
    November 12

    満洲語数詞

    参考文献:

    『満洲語文語文典』河内良弘著 清瀬義三郎則府、愛新覚羅烏拉熙春 助編 京都大学学術出版会 1996

    1.基本数詞
    1 emu,emke 30 gūsin
    2 juwe 40 dehi
    3 ilan 50 susai
    4 duin 60 ninju
    5 sunja 70 nadanju
    6 ninggun 80 jakūnju
    7 nadan 90 uyunju
    8 jakūn 100 tanggū
    9 uyun 101 tanggū emu
    10 juwan  200 juwe tanggū
    11 juwan emu 300 ilan tanggū
    12 juwan juwe 1000 minggan
    13 juwan ilan 10000 tumen
    14 juwan duin 100000 juwan tumen,bunai,bujun
    15 tofohon 1000000 tanggū tumen
    16 juwan ninggun 10000000 minggan tumen
    17 juwan nadan 100000000 tumen tumen
    18 juwan jakūn
    19 juwan uyun
    20 orin
    21 orin emu
    22 orin juwe
    2.順序数詞 (第~) 基本数詞にciを加えて作る。ただし数詞の語尾の-nは脱落する。
    Juwan,orin,tumenのみ例外。第一、第二には特別な形がある
    第一 uju(頭)、emuci 第十一 juwan emuci
    第二 juweci,jai(次),jaici 第十五 tofohoci
    第三 liaci 第二十 orinci
    第四 duici 第百 tanggūci
    第五 sunjaci 第一千 minggaci
    第六 ningguci 第一万 tumenci
    第七 nadaci
    第八 jakūci
    第九 uyuci
    第十 juwanci
    3.個別数詞 (~ずつ、各~) 基本数詞に-ta,-te,-toを加えて作る。ただし数詞の語尾の-nは脱落する。
    Juwan,orin,tumenのみ例外
    1個ずつ、各1 emte 15個ずつ、各15 tofohoto
    2個ずつ、各2 juwete 20個ずつ、各20 orinta(orita)
    3個ずつ、各3 ilata 30個ずつ、各30 gūsita
    4個ずつ、各4 duite 40個ずつ、各40 dehite
    5個ずつ、各5 sunjata 50個ずつ、各50 susaita
    6個ずつ、各6 ninggute 60個ずつ、各60 ninjute
    7個ずつ、各7 nadata 70個ずつ、各70 nadanjuta(te)
    8個ずつ、各8 jakūta 80個ずつ、各80 jakūnjute
    9個ずつ、各9 uyute 90個ずつ、各90 uyunjute
    10個ずつ、各10 juwanta 100個ずつ、各100 tanggūte
    1000個ずつ、各1000 minggata
    10000個ずつ、各10000 tumete
    数個ずつ、各数個 udute
    4.度数 (~度、~次) 基本数詞に-geri,-nggeriなどを附す。
    1度、1次 emgeri
    2度、2次 juwenggeri
    3度、3次 ilanggeri
    4度、4次 duinggeri
    5度、5次 sunjanggeri
    6度、6次 ninggunggeri
    7度、7次 nadanggeri
    8度、8次 jakūnggeri
    9度、9次 uyunggeri
    10度、10次 juwanggeri
    100度、100次 tanggūnggeri
    以上のほかに、mudan(度)、mari(回)、jergi(回、級)などの語がある
    June 03

    满文输入工具

    最近我发现《满文输入工具》的网站
     
     
    打罗马字,点击“create”就好!
    也能下载!
     
    还有很多满文信息!
     
    ※ダウンロード版を日本語windows環境でインストールするときは「地域と言語のオプション」の「詳細設定」タブの「Unicode対応でないプログラムの言語」の「使うUnicode対応でないプログラムの言語バージョンに一致する言語を選んでください」の「中国語(中国)」を選択してください。
     
    February 16

    満文元号・十干十二支

           清代元號
    滿洲語 漢語(公元) 皇帝
    abkai fulingga 天命Tiānmìng (1616-1626) 太祖 高皇帝(武皇帝) 努爾哈赤Nurhaci
    sure han 天聰Tiāncōng (1627-1635) 太宗 文皇帝 皇太極Hongtaiji
    wesihun erdemungge 崇德Chóngdé  (1636-1643) 太宗 文皇帝 皇太極
    ijishūn dasan 順治Shùnzhì  (1644-1661) 世祖 章皇帝 福臨Fulin
    elhe taifin 康熙Kāngxī   (1662-1722) 聖祖 仁皇帝 玄燁Xuányè
    hūwaliyasun tob 雍正Yōngzhèng(1723-1735) 世宗 憲皇帝 胤禎Yìnzhēn
    abkai wehiyehe 乾隆Qiánlóng (1736-1795) 高宗 純皇帝 弘暦Hónglì
    saicungga fenšen 嘉慶Jiāqìng  (1796-1820) 仁宗 睿皇帝 顒琰Yóngyǎn
    doro eldengge 道光Dàoguāng (1821-1850) 宣宗 成皇帝 旻寧Mínníng
    gubci elgiyengge 咸豐Xiánfēng (1851-1861) 文宗 顯皇帝 奕詝Yìzhǔ
    yooningga dasan 同治Tóngzhì  (1862-1874) 穆宗 毅皇帝 載淳Zàichún
    badarangga doro 光緒Guāngxù  (1875-1908) 德宗 景皇帝 載湉Zàitián
    gehungge yoso 宣統Xuāntǒng (1909-1911) 溥儀Pǔyí
    十干
    滿洲語 漢語 日本語
    niowanggiyan(綠) 甲jiǎ  きのえ
    niohon(淺綠) 乙yǐ   きのと
    fulgiyan(紅) 丙bǐng ひのえ
    fulahūn(淺紅) 丁dīng ひのと
    suwayan(黃) 戊wù つちのえ
    sohon(淺黃) 己jǐ つちのと
    šanggiyan(白) 庚gēng かのえ
    šahūn(淡白) 辛xīn かのと
    sahaliyan(黑) 壬rén みずのえ
    sahahūn(灰) 癸guǐ みずのと
    十二支
    滿洲語 漢語 日本語
    singgeri(鼠) 子zǐ
    ihan(牛) 丑chǒu うし
    tasha(虎) 寅yín とら
    gūlmahūn(兔) 卯mǎo
    muduri(龍) 辰chén たつ
    meihe(蛇) 巳sì
    morin(馬) 午wǔ うま
    honin(羊) 未wèi ひつじ
    bonio(猴) 申shēn さる
    coko(雞) 酉yǒu とり
    indahūn(狗) 戌xū いぬ
    ulgiyan(豬) 亥hài